Rozmieszczenie głośników, a pogłos

Zjawisko pogłosu to wielokrotne odbieranie tego samego, odbitego sygnału dźwiękowego przez ucho ludzkie w różnych odstępach czasu i o rożnym natężeniu. Wyobraźmy sobie dwie równoległe ściany o twardych powierzchniach. Na jednej z nich wisi głośnik, którego oś symetrii skierowana jest prosto w przeciwległą ścianę. Pośrodku, między tymi ścianami, stoi słuchacz. Najpierw dobiega do niego sygnał z głośnika, po czasie zależnym od odległości. Fala dźwiękowa rozchodzi się w powietrzu z prędkością (przyjmijmy dla uproszczenia wartość uśrednioną) 330m/s. Jeśli więc odbiorca stoi w odległości 33m od głośnika, sygnał dociera do niego po 0,1s i na razie nic złego się nie dzieje. Ale jeśli sygnał jest dostatecznie silny, wędruje do przeciwległej ściany i po odbiciu się od niej, wraca do odbiorcy już z opóźnieniem 0,1s+0,2s=0,3s. Jeśli jeszcze raz odbije się od ściany z głośnikiem, jest słyszalny po raz trzeci po czasie 0,1s+0,2s+0,2s=0,5s. itd. W efekcie słyszalny jest z rożnym natężeniem kilka razy, w rożnych odstępach czasu i to właśnie jest ów pogłos. Ale to też jeszcze nie jest wielki problem. W międzyczasie, zanim do ucha słuchacza dotrze sygnał odbity, głośnik emituje kolejny sygnał, powiedzmy 0,1s po pierwszym i słyszany jest wcześniej niż poprzedni - odbity. Następnie, podobnie jak pierwszy odbija się i też wraca. Sygnały te nakładają się na siebie, powodując kakofonię, czyli jednoczesny odbiór wielu sygnałów (np. mowy), co często wręcz uniemożliwia zrozumienie przekazu audio, składającego się z mnóstwa szybko następujących po sobie dźwięków. Ten przykład jest oczywiście wielkim uproszczeniem. W praktyce sygnał odbija się o podłogi, sufitu, filaru itp. przeszkody, znajdujące się w rożnej odległości od co najmniej kilku pracujących w tym samym pomieszczeniu głośników, czyniąc go kompletnie nieczytelnym.

Owszem, są okoliczności, w których pogłos jest wręcz pożądany. Pogłos oddaje naturalne, akustyczne właściwości pomieszczenia i uprzestrzennia dźwięk, czyniąc go mniej
"suchym", jednak tylko wtedy, jeśli dzieje się to świadomie i pod kontrolą. Bardzo często wytwarza się go nawet sztucznie przez układy elektroniczne imitujące ten efekt (zwłaszcza w zestawach nagłaśniających - estradowych).

Posłużę się dla zobrazowania przykładem - nagłośnienie kościoła lub podobnej architektury obiektu, gdzie często organizuje się koncerty (np. gitary klasycznej, chóru, zespołu kameralnego), nawet bez jakiegokolwiek nagłaśniania i brzmi to doskonale. Jednak w tym samym kościele kazanie księdza, wzmocnione przez niewłaściwie zainstalowane nagłośnienie radiowęzłowe, jest ledwo zrozumiałe właśnie przez zjawisko niekontrolowanego pogłosu oraz inne czynniki, jak źle dobrana moc wzmacniacza, czy głośników radiowęzłowych, ich jakość i stopień zużycia całego zestawu nagłaśniającego - od mikrofonów bezprzewodowych czy pulpitowych po głośniki 100v oraz niewłaściwe ustawienia parametrów miksera, powermiksera czy końcówki mocy.
Ale te zagadnienia to również temat na osobny rozdział. Wróćmy więc do pogłosu w jego niekorzystnym znaczeniu. Co jest najczęstszym powodem powstawania i jak go go uniknąć?
Otóż są dwa główne powody powstawania tego zjawiska:

1. Właściwości samego obiektu, czyli jego architektura i na to, projektując zestaw nagłośnieniowy, nie mamy żadnego wpływu. Są co prawda teorie o wykładaniu powierzchni ścian i sufitów odbijających dźwięk rożnymi materiałami pochłaniającymi/ tłumiącymi, lecz w praktyce, z rożnych powodów, tak rzadko stosowane, że można je pominąć.
2. Rozmieszczenie głośników i kolumn radiowęzłowych, ich ukierunkowanie i moc, a na te czynniki w fazie projektowania i montażu systemu nagłaśniającego mamy wpływ decydujący.

1 2 3 4